Górnośląskie Koleje Wąskotorowe podsumowują swój 172. rok istnienia, rok będąc nie tylko lubianą atrakcją turystyczną i świadkiem historii regionu, ale również środkiem transportu umożliwiającym sprawne i przyjemne przemieszczanie się pomiędzy miejscami atrakcyjnymi turystycznie. Tradycyjnie największym zainteresowaniem cieszą się Zabytkowa Kopalnia Srebra oraz Zalew Nakło-Chechło. Coraz większą popularnością zdobywa także Bytom, ceniony za swoją wybitną architekturę oraz Tarnowskie Góry, znane z historycznego starego miasta i znakomitej oferty gastronomicznej.
Łącznie w roku 2025 nasze pociągi pasażerskie przejechały 8407,37 km, podczas których przewieźliśmy razem 29 961 osób odnotowując wzrost o 16%! Ogólnodostępne pociągi kursowały także podczas Święta Szlaku Zabytków Techniki (popularna Industriada) oraz obchodów 75. urodzin naszego parowozu.
W 2025 roku ogólnodostępne przejazdy pasażerskie rozpoczęliśmy 1 maja, z początkiem długiego, majowego weekendu. Do końca czerwca nasze pociągi kursowały w ramach wiosennego rozkładu jazdy. W międzyczasie, 17 maja, przygotowaliśmy dla chętnych drugą edycję „Kolejowej Nocy Muzeów”. Dzięki zaproszeniu od naszych przyjaciół z Polskiego Stowarzyszenia Miłośników Kolei – PSMK Skierniewice mieliśmy okazję uczestniczyć w organizowanej Nocy Muzeów w Parowozowni Skierniewice, gdzie prezentowaliśmy naszą kolej. W pierwszą sobotę czerwca odbyła się Industriada – święto Szlaku Zabytków, gdzie przywitaliśmy każdego fana dawnego przemysłu między innymi pokazem spawania szyn!
Koniec czerwca to tradycyjnie już dla GKW rozpoczęcie przewozów w ramach sezonu letniego na całej linii z Bytomia przez Tarnowskie Góry do Miasteczka Śląskiego. Rozpoczęliśmy to nietypowo, bo w piątek, 27 czerwca. Był to pierwszy raz od 2010 roku, kiedy poza weekendami i świętami nasze pociągi rozkładowe kursowały na całej trasie. W wakacyjne piątki, podróżni mogli skorzystać z przejazdu pociągami rozkładowymi oraz dzięki wsparciu Miasta Tarnowskie Góry, z oferty specjalnej – „Kultury Przemysłowej Ziemi Tarnogórskiej”, w ramach której opowiadaliśmy o historii władców, gwarków i kolejarzy na Ziemi Tarnogórskiej, oprowadzając po Hałdzie Popłuczkowej, Dzwonnicy Gwarków czy naszej stacji Bytom Karb Wąskotorowy. Sezon letni kontynuowaliśmy do 14 września włącznie, czyli do ostatniego dnia tarnogórskich Gwarków.
W lato czekały na chętnych dwa, znane już naszym fanom wydarzenia o nazwie „Nocna Szychta”. 27 czerwca i 29 sierpnia zabraliśmy Was na zwiedzanie, ognisko oraz magiczną, wieczorno-nocną podróż naszą koleją do Miasteczka Śląskiego. A w międzyczasie urodziło się coś nowego i nietypowego. Coś, czego w Polsce jeszcze nie było. We współpracy z wspaniałą ekipą z agencji Silesia Events zorganizowaliśmy „MORDERSTWO W INDUEXPRESSIE” – teatralną grę murder mystery na pokładzie zabytkowego pociągu. Kolejowymi bohaterami został parowóz Ryś, ciągnący skład oraz wagon salonowy z 1912 roku, gdzie rozgrywała się część gry. Wydarzenie w dniu 25 lipca zostało wyprzedane błyskawicznie, dlatego też nieco ponad miesiąc później, 6 września, odbyła się kolejna edycja.
Po zakończeniu sezonu letniego nadszedł czas na świętowanie. Okazja była podwójna, bo oprócz 172 urodzin kolei świętowaliśmy również 75-lecie naszego parowozu, Rysia. Z tej okazji zorganizowaliśmy ogólnodostępną imprezę na terenie naszej stacji Bytom Karb Wąskotorowy w dniu 20 września, wraz z przejazdami pociągami do Bytomia, Tarnowskich Gór i Miasteczka Śląskiego. Wrzesień przyniósł także, w dniu 27 września, trzecią edycję imprezy o nazwie „Po torach przez granicę”, gdzie podczas przejazdu z parowozem inscenizowana była (w miejscu dawnej granicy) kontrola graniczna. Od 21 września, w każdą niedzielę do końca października uruchomiliśmy przejazdy w ramach Sezonu Jesiennego, podczas którego nasze pociągi kursowały na trasie Bytom – Tarnowskie Góry.
Kolejna okazja do zorganizowania nietypowego przejazdu nadarzyła się już wkrótce. Z okazji Halloween uruchomiliśmy pociąg specjalny we współpracy z Śląskim Klubem Fantastyki. Na chętnych, których nie brakowało, czekały upiorne atrakcje podczas przejazdu a po nim część imprezowa w naszej parowozowni. Rok zakończyliśmy przejazdem Sylwestrowym, również połączonym z częścią imprezową w Parowozowni Bytom Karb.
V Kongres Entuzjastów i Przyjaciół Kolei
W dniach 10- 12 październiku, dzięki nawiązaniu współpracy z Fundacją ProKolej, mieliśmy zaszczyt współorganizować w Bytomiu V Kongres Entuzjastów i Przyjaciół Kolei. Wydarzenie to przyciągnęło ponad 130 osób z całej Polski i było okazją to merytorycznych dyskusji, wymiany poglądów, ale także integracji środowiska kolejowego.
Nowi wolontariusze
Miniony rok upłynął nam pod znakiem dużego przypływu nowych wolontariuszy. Do grona młodych adeptów uczących się kolejowego fachu od starszych kolegów (i koleżanek!) dołączyło ponad 30 nowych osób, z miast takich jak Częstochowa, Dąbrowa Górnicza, Olkusz, Rybnik, Sosnowiec, Siemianowice Śląskie, Łazy, Stanica, Kraków, Wrocław czy z naszego Bytomia. Pomimo tego, że praca ta na początku jest wymagająca dużego samozaparcia, wielu z nich do dzisiaj kontynuuje swoją przygodę z GKW. Podróżni spotkać ich mogli w rolach osób opiekujących się rowerami, czy też jako noszących worki z węglem do parowozu a także, kilkoro z nich, jako przewodników oprowadzających po terenie naszej stacji. Osoby, które odwiedziły naszą stację Bytom Karb Wąskotorowy zauważyć mogły naszych młodych wolontariuszy i wolontariuszki przy pracach torowych, porządkowych, taborowych a w czasie większych imprez również przy obsłudze punktów programu typu drezyna ręczna. Dziewczyny i Chłopaki, dziękujemy, że jesteście z Nami!
Co nowego w zakresie taboru kolejowego?
W ubiegłym roku udało się ukończyć naprawę główną jednego z wagonów rumuńskich. Wagon ten (typ A20D-P, seria Bxhpi) był odstawiony od co najmniej 2001 roku. Jest to wagon całoroczny, z instalacją elektryczną i ogrzewaniem, pierwotnie wodnym (ciepło zapewniał kocioł węglowy), które wymienione zostało na ogrzewanie nadmuchowe. Wagon ten można już było zobaczyć w trasie podczas przejazdu z okazji Halloween, na Sylwestra a także po nowym roku, na przejazdach z okazji finału WOŚP. Obecnie jesteśmy w trakcie prac, dość już zaawansowanych, przy kolejnym wagonie tego typu.
Oprócz prac bieżących, ubiegły rok był drugim, kiedy kontynuowaliśmy prace zmierzające do odbudowy naszego jedynego ruchomego zabytku – parowozu Tw47-2553. Dzięki środkom pozyskanym z Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego oraz Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Katowicach wykonaliśmy naprawę bloków maźniczych oraz układu biegowego.
W infrastrukturze kolejowej stabilnie, czyli kontynuacja tego co już było
W zakresie infrastruktury kolejowej w roku 2025 kontynuowane były prace rozpoczęte w latach wcześniejszych. W pierwszym półroczu udało się oficjalnie oddać do eksploatacji stację Miasteczko Śląskie Wąskotorowe, która to od wiosny 2024 była przebudowywana przez gminę Miasteczko Śląskie. Zyskaliśmy dzięki temu w pełni funkcjonalną stację końcową, która wyposażona jest między innymi w:
- dwa perony
- trzy tory
- stanowisko do obrządzania parowozu
Dodatkowo, co ważne dla naszych podróżnych, w ramach budowy Centrum Przesiadkowego powstał parking na ponad 140 miejsc oraz toaleta. Dzięki wybudowanej infrastrukturze, w przyszłości, po przebudowie stacji pośredniej Tarnowskie Góry Wąskotorowe oraz wykonaniu kilku innych koniecznych prac będzie możliwe stałe uruchamianie dwóch składów pociągów do Miasteczka Śląskiego.
Nie samymi dużymi inwestycjami żyje kolej. Dzięki środkom przekazanym przez gminę Tarnowskie Góry możliwe było wyremontowanie kolejnych 180 metrów toru w rejonie dawnej stacji Lazarówka.
Oprócz tego prowadziliśmy liczne, drobne prace torowe na naszej linii, dzięki którym możemy utrzymać jej przejezdność.
Działalność sekcji Automatyki i Telekomunikacji
W roku 2025 kontynuowano prace budowlane w budynku nastawni. Udało się wyremontować pomieszczenie dawnej kotłowni i zaadaptować je na potrzeby warsztatu i magazynu. Przy okazji remontu pomieszczenia wymieniono stolarkę okienną i drzwiową.
Prowadzono dalsze prace mające na celu uruchomienie kolejnych rozjazdów. W tym celu odbudowano trasę pędniową, do rozjazdu nr 13, wraz z urządzeniami towarzyszącymi. Zabudowano i uruchomiono napęd w rozjeździe nr 13. Kontynuowano prace przy izolacji torowej na głowicy BKw1 – jest to urządzenie służące do sygnalizowania pozycji pociągu i służące do prawidłowej pracy sygnalizacji świetlnej.
Kontynuowano prace związane z okablowaniem układów sterujących sygnalizacją świetlną w obrębie głowicy BKw1. Prowadzono także prace przy ławie nastawczej mające na celu dostosowanie jej do obsługi kolejnych urządzeń wykonawczych.
Wzbogacono siec zegarową o synchronizator zegarów, dzięki temu czas pokazywany przez zegary stacyjne nie odbiega od wzorca czasu z GUM.
Ponadto prowadzono liczne prace utrzymaniowe i konserwacyjne.
Sytuacja finansowa samorządów a budżet GKW
Powszechnie wiadomo, że sytuacja finansowa jednostek samorządu terytorialnego jest obecnie bardzo wymagająca. Dotyczy to w szczególności miast o tak złożonej historii jak Bytom, gdzie wieloletnia eksploatacja zasobów nie była równoważona przez adekwatne inwestycje zwrotne czy rekompensaty. Ten deficyt środków przekłada się bezpośrednio na kondycję naszej kolei.
Mamy nadzieję, że miniony rok był okresem przejściowym, oczekującym na pozyskanie większych funduszy. Istnieją jednak wyzwania, które aktualnie pozostają poza naszym zasięgiem finansowym. Podjęliśmy decyzję o odroczeniu prac wymagających znacznych nakładów, które nie posiadają zewnętrznego dofinansowania.
Społeczna odpowiedzialność biznesu, czyli jak nam pomagają firmy.
Dzięki wsparciu:
- Budimex S.A. – wstawiono nowe drzwi do nastawni
- Lincol Electric Bester – spawacze otrzymali nowoczesną spawarkę
- S.I. Zgoda – nie zabrakło nam materiałów BHP
- PKP Telkol – automatycy mieli pełne ręce roboty
- Ekomax – nie zamarzły nam układy chłodzenia
- ROLAS – zaprawiliśmy się w boju z tynkiem
- Klingspor – stare farby odpadały na sam widok tarcz
Wsparcie sponsorów pozwoliło nam na realizację wielu projektów i kontynuowanie już rozpoczętych prac. Bez tego wsparcia realizacja wielu zadań byłaby znacząco utrudniona. Dziękujemy!
1,5%
W 2025 roku kontynuowaliśmy współpracę z Centrum Rozwoju Lokalnego, dzięki czemu mogliście oddać 1,5% swojego podatku na naszą kolej. Dzięki WASZEMU wsparciu, udało się zebrać łącznie 11 269 złotych. Środki te przeznaczyliśmy na prace przy taborze. W tym roku ponownie możecie nas wesprzeć w ten sposób. W jaki sposób? W deklaracji PIT po wpisaniu nr KRS 0000 332 814 należy podać cel szczegółowy: Wąskotorówka Bytom. DZIĘKUJEMY!
W Ministerstwie Infrastruktury trwają prace nad finansowaniem kolei wąskotorowych
Na koniec zaś zostawiamy wesołą nowinę, światełko w tunelu. W 2025 roku światło dzienne ujrzały propozycje dotyczące współfinansowania kolei wąskotorowych z budżetu państwa. Jest to efekt prawie 10-letniej pracy grupy siedmiu organizacji (w tym naszej!) z terenu naszego kraju opiekujących się kolejami wąskotorowymi. Obecnie propozycje te weszły do Rządowego Centrum Legislacji, gdzie trwają ich konsultacje i opiniowanie. Liczymy na ich jak najszybsze przyjęcie przez Parlament i podpis Prezydenta RP.
Dzięki tym środkom, możliwe będzie zapewnienie stałego, pewnego poziomu utrzymania naszej infrastruktury, tutaj toru, peronów, przejazdów czy budynków. Byłyby to pierwsze takie środki od kilkudziesięciu lat!
Plany na 2026?
Szczegóły niebawem, ale atrakcji nie zabraknie!